Nếu bạn chỉ đọc một văn bản pháp lý về nhựa trước khi làm tờ trình cho ban giám đốc, hãy đọc Điều 64 Nghị định 08/2022/NĐ-CP. Đây là văn bản duy nhất trong nhóm quy định về nhựa có một câu nói trực tiếp đến khách sạn và khu du lịch, không phải nói đến nhà sản xuất. Điều đó làm nó khác hẳn về mức độ liên quan so với các quy định còn lại. Bài này đọc từng khoản, chỉ rõ chỗ nào còn phải tra cứu thêm, và đặt nó cạnh những gì đã xảy ra thật ở Quảng Ninh.

Điều 64 nói gì

Theo bản Điều 64 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, điều này có tên là lộ trình hạn chế sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa sử dụng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học. Bốn khoản, mỗi khoản nhắm vào một đối tượng khác nhau.

Khoản 1: mốc 1/1/2026 cho túi ni lông

Từ ngày 1/1/2026, không sản xuất và nhập khẩu túi ni lông khó phân hủy sinh học có kích thước nhỏ hơn 50 cm x 50 cm và độ dày một lớp màng nhỏ hơn 50 micromet. Có ngoại lệ cho sản xuất để xuất khẩu và cho việc sản xuất, nhập khẩu để đóng gói sản phẩm bán ra thị trường. Khoản này không nói về chai nước, nhưng nó cho thấy cách làm luật: đánh vào đầu sản xuất trước, theo từng loại sản phẩm, theo từng mốc thời gian.

Khoản 2: trách nhiệm tái chế

Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa sử dụng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học phải thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý. Đây chính là điểm nối sang cơ chế EPR, và chi tiết thực thi được quy định cụ thể hơn trong Nghị định 110/2026/NĐ-CP về EPR. Khoản này không đặt mốc thời gian riêng.

Khoản 3: mốc sau ngày 31/12/2030, áp cho sản xuất và nhập khẩu

Khoản này yêu cầu giảm dần việc sản xuất và nhập khẩu, và sau ngày 31 tháng 12 năm 2030 thì dừng sản xuất, nhập khẩu. Đối tượng gồm ba nhóm song song:

• Sản phẩm nhựa sử dụng một lần, trừ sản phẩm được chứng nhận nhãn sinh thái Việt Nam.
• Bao bì nhựa khó phân hủy sinh học, gồm túi ni lông khó phân hủy sinh học, hộp nhựa xốp đóng gói, chứa đựng thực phẩm.
• Sản phẩm, hàng hóa chứa vi nhựa.

Ngoại lệ của khoản 3 là trường hợp sản xuất để xuất khẩu, và trường hợp sản xuất, nhập khẩu bao bì nhựa khó phân hủy sinh học để đóng gói sản phẩm, hàng hóa bán ra thị trường.

Khoản 4: câu nói trực tiếp đến khách sạn, mốc sau năm 2025

Khoản này giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành quy định và tổ chức triển khai hoạt động quản lý chất thải nhựa, đồng thời phải bảo đảm sau năm 2025, không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học tại các trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn, khu du lịch, trừ sản phẩm, hàng hóa có bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.

Mốc đáng chú ý là ở đây, không phải ở 2030. Khoản 3 nói về sản xuất và nhập khẩu, chuyện của nhà máy. Khoản 4 nói về lưu hành và sử dụng tại khách sạn, và mốc là sau năm 2025. Nếu bạn đang dự tính "còn tới 2030 mới phải lo", thì đây là chỗ cần đọc lại.

Đọc đúng cấu trúc: cái ngoặc chỉ giới hạn một nhóm

Đây là chỗ rất nhiều người đọc lệch, và đọc lệch theo hướng tự làm yếu vị thế của chính mình.

Cả khoản 3 và khoản 4 đều liệt kê các nhóm đối tượng song song, không phải một nhóm duy nhất. Khoản 3 nêu ba nhóm. Khoản 4 nêu hai trong số đó, là sản phẩm nhựa sử dụng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học, nhóm vi nhựa không xuất hiện ở khoản 4.

Điểm then chốt về câu chữ: cái ngoặc "gồm túi ni lông khó phân hủy sinh học, hộp nhựa xốp đóng gói, chứa đựng thực phẩm" nằm ngay sau cụm "bao bì nhựa khó phân hủy sinh học" và chỉ định nghĩa cho cụm đó. Nó không giới hạn nhóm "sản phẩm nhựa sử dụng một lần" đứng trước. Bằng chứng nằm ngay trong chính khoản 3: nhóm sản phẩm nhựa sử dụng một lần đã có ngoặc riêng của nó, là "trừ sản phẩm được chứng nhận nhãn sinh thái Việt Nam". Một nhóm đã có ngoặc của mình thì không dùng chung ngoặc của nhóm đứng sau.

Hệ quả cho chai nước nhựa trong khách sạn

Một chai nhựa dùng một lần đựng nước, theo cách đọc thông thường, là sản phẩm nhựa sử dụng một lần. Nó thuộc nhóm thứ nhất, nhóm đứng độc lập. Vì vậy không cần chứng minh chai PET là "bao bì nhựa khó phân hủy sinh học" mới áp được khoản 4. Khoản 4 nói thẳng rằng sau năm 2025, nhóm sản phẩm nhựa sử dụng một lần không được lưu hành và sử dụng tại trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn và khu du lịch.

Đặt câu hỏi "chai PET có phải bao bì khó phân hủy sinh học không" là đặt sai câu hỏi, và là cách tự dựng ra một gánh chứng minh mà văn bản không đòi. Câu hỏi đúng ngắn hơn nhiều: chai này dùng một lần rồi bỏ, hay được thu hồi và dùng lại.

Ba chỗ vẫn cần thận trọng, và đây là đúng chỗ của chúng

Nói rõ cấu trúc ba nhóm không có nghĩa là mọi thứ đã chắc. Ba điểm sau tôi không kết luận thay bạn:

• Nghị định không có điều khoản giải thích riêng cho cụm "sản phẩm nhựa sử dụng một lần" trong phạm vi tôi đọc được. Tôi đang đọc theo nghĩa thông thường của từ ngữ, là cách đọc hợp lý nhất nhưng không phải một định nghĩa được trích dẫn. Nếu bạn cần một định nghĩa chính thức để đưa vào văn bản nội bộ, hãy tra chương giải thích thuật ngữ của Luật Bảo vệ môi trường và của chính nghị định.
• Mức độ và cách thực thi do từng tỉnh quy định theo khoản 4. Chính khoản 4 giao việc ban hành quy định và tổ chức triển khai cho cấp tỉnh, nên phạm vi áp dụng chi tiết, cách thanh tra và chế tài không đồng đều trên toàn quốc.
• Ngoại lệ "trừ sản phẩm, hàng hóa có bao bì nhựa khó phân hủy sinh học" là một ngoại lệ rộng, và cách áp dụng thực tế cần đọc theo văn bản địa phương. Nó được viết để hàng hóa thông thường còn bao bì nhựa vẫn bán được trong siêu thị, không phải để mở đường cho việc phát chai nhựa dùng một lần cho khách lưu trú, nhưng ranh giới đó do cấp tỉnh cụ thể hóa.

Nếu cơ sở của bạn ở Quảng Ninh, Hải Phòng hay Hà Nội, đường tra cứu đúng là văn bản của Ủy ban nhân dân tỉnh hoặc thành phố về quản lý chất thải nhựa trên địa bàn. Đó là nơi định ra phạm vi chi tiết và cách thanh tra, kiểm tra.

Thực tế đã xảy ra: Quảng Ninh và Hạ Long

Phần lý thuyết pháp lý có thể còn điểm cần đọc theo địa phương, nhưng phần thực thi thì đã rất cụ thể ở Quảng Ninh.

Báo Tuổi Trẻ đã đưa tin về việc Hạ Long kiên quyết với rác thải nhựa. Và đáng chú ý hơn, Dân trí đã đưa tin về việc một tàu du lịch bị xử phạt vì để khách dùng đồ nhựa một lần trên vịnh Hạ Long. Đây là điểm cần nói rõ: việc xử phạt đã diễn ra trên thực tế, không phải một nguy cơ lý thuyết, và nó nhắm vào hành vi để khách dùng đồ nhựa một lần, đúng nhóm đối tượng mà khoản 4 nói tới. Xu hướng chung của ngành cũng đã được Tuổi Trẻ ghi nhận trong bài du lịch hướng đến không rác thải nhựa.

Với các đơn vị vận hành tàu trên vịnh, đây là rủi ro gần nhất và đã được bàn kỹ trong bài tàu du lịch và du thuyền Hạ Long thay chai nhựa. Với khách sạn trên bờ, bối cảnh địa phương được mô tả trong bài nước uống khách sạn Hạ Long không nhựa dùng một lần.

Kế hoạch chuẩn bị theo từng mốc

Ngay bây giờ đến 6 tháng tới

• Kiểm đếm thật, không ước: mỗi tháng cơ sở đưa vào bao nhiêu đơn vị nhựa dùng một lần, chia theo khu vực: phòng ngủ, hội nghị, nhà hàng, spa, hồ bơi.
• Tra văn bản của tỉnh hoặc thành phố nơi cơ sở hoạt động về quản lý chất thải nhựa, và lưu lại trong hồ sơ tuân thủ.
• Xử lý nhóm dễ nhất trước: ống hút, que quấy, bao tăm, túi giặt, màng bọc. Những thứ này thường đổi được trong một chu kỳ mua hàng mà không ảnh hưởng trải nghiệm.

6 đến 12 tháng

• Chuyển nước uống trong phòng, là khoản mục nhựa lớn nhất tính theo số đơn vị. Chuỗi công việc cụ thể có trong bài lộ trình 90 ngày để khách sạn bỏ nhựa dùng một lần.
• Chạy thử một tầng hoặc một loại phòng trước. Việc này cho bạn số thật về tỷ lệ vỡ, tần suất giao nhận và thời gian buồng phòng phải bỏ ra, những con số không đoán được từ bàn giấy. Xem thêm phần logistics của chai tuần hoàn.
• Đưa điều khoản về bao bì vào hợp đồng với nhà cung cấp, kèm nhóm giấy tờ theo QCVN 6-1:2010/BYT và quy định ghi nhãn chai nước.

12 tháng trở đi

• Mở rộng sang hội nghị, nhà hàng và các điểm dịch vụ còn lại. Với quy mô lớn, bài resort và khu nghỉ dưỡng triển khai chai tái chiết quy mô lớn đáng đọc trước khi lên kế hoạch.
• Đưa số liệu giảm rác vào báo cáo phát triển bền vững hoặc hồ sơ chứng nhận. Đây là lúc công việc tuân thủ bắt đầu trả lại giá trị thương mại.

Vì sao nên chuyển trước mốc

Không phải vì sợ bị phạt. Có ba lý do thực tế hơn.

Một, chuyển đổi cần thời gian học, không chỉ cần quyết định. Bộ phận buồng phòng phải đổi thói quen, lượng chai tuần hoàn phải tính đúng, tần suất giao nhận phải khớp với công suất phòng theo mùa. Làm sớm thì có thời gian để sai và sửa. Làm khi bị thanh tra thì không.

Hai, giá đầu vào đang đi theo hướng bất lợi cho nhựa. Khi chi phí tuân thủ EPR ngấm vào giá bán của nước đóng chai nhựa, phép tính so sánh đổi chiều. Để biết điểm hòa vốn của cơ sở mình, xem bài chuyển đổi sang nước chai thủy tinh và các chi phí rời.

Ba, làm sớm thì được kể là lựa chọn, làm muộn thì chỉ là tuân thủ. Một số khách sạn Việt đã đi trước và biến việc này thành câu chuyện thương hiệu, như mô tả trong bài khách sạn Việt bỏ chai nhựa và trong phân tích của VnEconomy về ngành bao bì trước vòng siết xanh mới. Bối cảnh rộng hơn nằm trong bài khủng hoảng nhựa và bao bì tuần hoàn.

Điểm bất lợi, nói thẳng

Mốc "sau năm 2025" ở khoản 4 không tự động thành một lệnh cấm có chế tài đồng đều trên toàn quốc, vì chính khoản đó giao việc ban hành quy định và tổ chức triển khai cho cấp tỉnh. Thực tế mức siết ở Quảng Ninh chặt hơn nhiều địa phương khác. Nếu cơ sở của bạn ở nơi chưa siết, lập luận "sắp bị kiểm tra" sẽ không đứng được lâu trong một cuộc họp, và bạn nên dựa vào chi phí dài hạn cùng giá trị của một chương trình khách sạn không nhựa thay vì dựa vào nỗi lo bị phạt.

Thứ hai, chai thủy tinh không thay được nhựa ở mọi điểm. Khu hồ bơi, sân tắm nắng, khu trẻ em và một số hoạt động ngoài trời vẫn cần phương án khác, thường là trạm rót nước, bình lớn hoặc ly dùng nhiều lần. Một kế hoạch nói rằng chai thủy tinh giải quyết 100 phần trăm nhựa dùng một lần của một cơ sở là kế hoạch chưa được kiểm thật.

Thứ ba, đối với cơ sở nhỏ, nằm lệch tuyến giao nhận và có công suất phòng thấp, bài toán tái chiết có thể chưa đáng vào thời điểm này. Gom cùng một cụm cơ sở trong vùng để chia tuyến giao là cách làm hợp lý hơn, và đó cũng là cách mạng cung cấp tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Hà Nội đang được tổ chức. Phần tiêu chí hạng sao, nếu bạn lo, đã được bàn trong bài tiêu chuẩn xếp hạng sao và nước uống trong phòng.

Tóm lại

Hai mốc cần nhớ, và chúng áp cho hai đối tượng khác nhau. Khoản 4 Điều 64 yêu cầu bảo đảm sau năm 2025 không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học tại trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn và khu du lịch, theo quy định cụ thể của từng tỉnh. Khoản 3 đặt mốc sau ngày 31/12/2030 dừng sản xuất và nhập khẩu, là chuyện của nhà máy.

Chai nhựa dùng một lần đựng nước thuộc nhóm "sản phẩm nhựa sử dụng một lần", một nhóm đứng độc lập và không bị cái ngoặc định nghĩa của nhóm bao bì giới hạn. Vì vậy khoản 4 áp trực tiếp cho khách sạn và khu du lịch, không cần qua bước chứng minh chai PET có phải bao bì khó phân hủy sinh học hay không. Ba điểm còn phải tra cứu là định nghĩa chính thức của cụm "sản phẩm nhựa sử dụng một lần", quy định chi tiết của tỉnh, và cách áp dụng ngoại lệ về hàng hóa có bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.

Nếu bạn muốn xem chai thủy tinh 330ml và 500ml tái chiết khép kín, khắc laser, quay vòng hơn 70 lần, hoặc muốn chúng tôi tính giúp lượng chai tuần hoàn và tần suất giao cho đúng công suất cơ sở, hãy liên hệ hotline +84 906 150 392 hoặc email info@future-group.vn. Chúng tôi phục vụ Hạ Long, Quảng Ninh, Hải Phòng và Hà Nội, và sẵn sàng nói thật nếu quy mô của bạn chưa phù hợp ở thời điểm này.