Khi một khách sạn quyết định đặt chai nước có logo riêng trong phòng, câu hỏi đầu tiên thường là logo đặt ở đâu cho đỉnh. Câu hỏi đáng hỏi trước lại là một câu khác: trên chai đó, những thông tin nào là bắt buộc theo quy định về nhãn hàng hóa, và nếu thiếu thì ai bị hỏi đến. Bài này trả lời câu thứ hai, vì đó mới là câu có hệ quả.
Nhãn bắt buộc trên chai nước gồm những gì
Pháp luật Việt Nam về nhãn hàng hóa yêu cầu hàng hóa lưu thông trên thị trường phải có nhãn với một số nội dung bắt buộc. Với nhóm thực phẩm và đồ uống, các nội dung thường được yêu cầu bao gồm:
- Tên hàng hóa, kèm đúng tên loại sản phẩm đã công bố, chẳng hạn nước khoáng thiên nhiên hay nước uống đóng chai.
- Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa.
- Xuất xứ hàng hóa.
- Dung tích thực.
- Thành phần hoặc thành phần định lượng theo quy định áp dụng cho nhóm sản phẩm.
- Ngày sản xuất và hạn sử dụng.
- Thông tin về điều kiện bảo quản và hướng dẫn khi cần thiết.
- Số lô hoặc thông tin cho phép truy xuất.
Đây là chỗ cần nói rõ giới hạn: danh mục trên là mô tả nhóm nội dung thường được yêu cầu, không phải bản trích nguyên văn một điều khoản. Quy định về nhãn hàng hóa ở Việt Nam nằm trong Nghị định 43/2017/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung sau đó, kèm các quy định riêng của ngành y tế đối với thực phẩm. Tôi không trích số điều, số khoản cụ thể vì tôi chưa đối chiếu bản hợp nhất mới nhất, và phần này sửa đổi khá nhiều lần. Nếu bạn cần danh mục chính xác để đưa vào hợp đồng, hãy yêu cầu nhà sản xuất cung cấp bản thuyết minh nhãn có dẫn chiếu điều khoản, hoặc hỏi đơn vị tư vấn pháp lý. Đó là cách làm an toàn hơn là tin vào một danh sách trên blog.
Khắc laser, nhãn giấy và màng co nhựa: khác nhau ở đâu
Về mặt tuân thủ, quy định về nhãn quan tâm đến việc thông tin có đầy đủ, rõ ràng, đọc được và bền trong điều kiện sử dụng bình thường hay không. Quy định không chỉ định phương pháp in. Tức là cả ba cách đều có thể hợp pháp, miễn là nội dung đạt yêu cầu.
Khác biệt thật nằm ở ba chỗ khác:
Độ bền của thông tin
Đây là điểm mạnh rõ nhất của khắc laser UV trực tiếp lên thân chai. Thông tin khắc không bóc, không tróc, không nhòe khi chai ẩm hoặc đặt trong xô đá. Với chai đi qua quy trình tái chiết khép kín hàng chục lần, đây không phải chi tiết thẩm mỹ mà là điều kiện vận hành: nhãn giấy sẽ không sống nổi qua chu trình rửa và tiệt trùng lặp lại nhiều lần, và nếu dán lại nhãn mỗi lượt thì bạn đã tạo ra một dòng rác mới đúng lúc đang muốn giảm rác.
Khối lượng thông tin đưa được lên chai
Đây lại là điểm yếu của khắc laser, và cần nói thật. Khắc trực tiếp lên thủy tinh phù hợp với thông tin cố định: tên sản phẩm, thương hiệu, dung tích, thông tin nhà sản xuất. Những thông tin thay đổi theo lô như ngày sản xuất, hạn sử dụng và số lô không thể khắc sẵn lên vỏ chai dùng lại nhiều lần, và phải được thể hiện bằng cách khác, thông thường là trên nắp hoặc trên một phần nhãn riêng theo lô.
Nói cách khác, khắc laser không tự nó giải quyết toàn bộ yêu cầu ghi nhãn. Bất cứ ai nói với bạn rằng chỉ cần khắc là xong phần nhãn thì chưa trả lời câu hỏi về hạn sử dụng và số lô. Đây là câu nên hỏi lại nhà cung cấp một cách cụ thể: thông tin theo lô được thể hiện ở đâu và bằng phương tiện gì.
Rác thải phát sinh trong khuôn viên
Màng co nhựa là vấn đề lớn nhất và cũng là thứ bị bỏ qua nhiều nhất. Nhiều nhà cung cấp chào "chai thủy tinh" nhưng dùng màng co nhựa ở cổ chai hoặc bọc thân chai để làm nhãn. Về bản chất, một chai thủy tinh có màng co nhựa vẫn mang nhựa dùng một lần vào phòng khách. Mỗi lượt phục vụ vẫn sinh ra một mảnh nhựa phải bỏ, chỉ là nhỏ hơn cái chai PET.
Đây không phải chuyện hình thức. Về định lượng, hàng nghìn lượt phục vụ một tháng nhân với một mảnh màng co vẫn ra một con số đáng kể. Và về lập luận, một chương trình khách sạn không nhựa rất khó bảo vệ trước đoàn đánh giá hoặc trước khách nếu trên chính chai nước "xanh" vẫn còn một lớp nhựa phải xé bỏ. Khi so sánh báo giá, đây là câu nên hỏi thẳng: nhãn được thể hiện bằng gì, có màng co hay không.
Chai Yên Tử Montane 330ml và 500ml khắc logo UV laser trực tiếp lên thân chai, không nhãn giấy, không màng co. Quay vòng hơn 70 lần. Bạn có thể xem cụ thể ở trang sản phẩm.
Khi khách sạn muốn khắc logo riêng
Đây là phần pháp lý cần rõ ràng nhất, và cũng là phần hay được bàn bằng cảm tính.
Ranh giới cần giữ là: logo và nhận diện của khách sạn là thông tin thêm, không được thay thế hay làm mờ thông tin bắt buộc. Hai nguyên tắc thực hành:
- Thông tin bắt buộc phải còn nguyên, đọc được, không bị logo chạy đè lên hoặc đặt ở vị trí khách phải xoay chai tìm một hồi mới thấy.
- Logo khách sạn không được làm người dùng hiểu sai rằng khách sạn là nhà sản xuất nước. Đây là điểm rất dễ vượt qua vô tình: nếu logo khách sạn to và đặt ở vị trí chính của nhãn, trong khi thông tin nhà sản xuất rất nhỏ, bạn đã tiệm cận tình huống chai được nhìn như sản phẩm mang nhãn riêng của khách sạn.
Ai chịu trách nhiệm pháp lý về nhãn
Nguyên tắc chung: trách nhiệm về nhãn thuộc về tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa được ghi trên nhãn, thông thường là nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu. Khách sạn mua sản phẩm đã ghi nhãn đầy đủ rồi đưa cho khách thì không trở thành người chịu trách nhiệm về nội dung nhãn.
Nhưng có hai tình huống khác nhau rất rõ, và đây là chỗ cần chốt bằng văn bản:
Một, khách sạn chỉ thêm logo nhận diện lên sản phẩm của nhà sản xuất. Sản phẩm vẫn mang tên và thông tin của nhà sản xuất, nhà sản xuất vẫn là người chịu trách nhiệm. Đây là cấu trúc đơn giản và ít rủi ro nhất cho khách sạn.
Hai, khách sạn muốn chai mang nhãn riêng của mình như một sản phẩm của khách sạn. Đây là câu chuyện khác hẳn, vì khi đó khách sạn có thể được coi là tổ chức chịu trách nhiệm về hàng hóa, kèm theo các nghĩa vụ tương ứng về công bố sản phẩm và về nhãn. Tôi không khẳng định thay bạn rằng tình huống này chắc chắn phát sinh nghĩa vụ gì, vì nó phụ thuộc vào cách cấu trúc hợp đồng và cách thể hiện nhãn. Nếu khách sạn muốn đi theo hướng này, hãy hỏi tư vấn pháp lý trước khi đặt hàng, đừng hỏi sau.
Trong cả hai trường hợp, hãy đưa một điều khoản ngắn vào hợp đồng cung cấp nước đóng chai: nhà cung cấp cam kết nhãn sản phẩm đáp ứng quy định pháp luật hiện hành về nhãn hàng hóa và chịu trách nhiệm về nội dung nhãn. Một dòng đó làm rõ việc phân chia trách nhiệm hơn là mấy cuộc họp.
Cách kiểm nhanh một mẫu chai trước khi duyệt
Khi nhà cung cấp gửi mẫu, cầm chai lên và đi qua sáu câu:
- Tên loại sản phẩm trên chai có trùng với tên trên bản tự công bố không.
- Tên và địa chỉ nhà sản xuất có đọc được không.
- Dung tích có ghi không.
- Ngày sản xuất, hạn sử dụng và số lô ghi ở đâu, có ghi thật không.
- Có phần nhựa dùng một lần nào trên chai không, gồm cả màng co và miếng lót nắp.
- Thông tin có còn đọc được sau khi chai để ẩm, chì vài phút trong xô đá, hay không.
Câu cuối đáng làm thử thật, không chỉ hỏi. Ở nhà hàng fine dining, chai thường đặt trong xô đá cả bữa ăn, và một nhãn giấy bỏ tróc trên bàn là thứ khách nhớ lâu hơn bạn mong. Đó cũng là phần trải nghiệm khách hàng cao cấp mà bảng giá không thể hiện.
Điểm bất lợi, nói thẳng
Khắc laser không đổi được. Khi khách sạn thay logo, đổi tên thương hiệu hoặc đổi thành thương hiệu quản lý khác, toàn bộ số chai đã khắc trở thành chai mang logo cũ. Nhãn giấy thì thay được trong một lô. Với những cơ sở đang ở giai đoạn chuyển đổi thương hiệu hoặc sắp đổi đơn vị điều hành, khắc logo riêng hàng loạt là quyết định nên hoãn lại, dùng chai khắc thương hiệu nhà sản xuất trước.
Thứ hai, khắc logo riêng thường đi kèm số lượng tối thiểu và thời gian chuẩn bị dài hơn. Với một cơ sở nhỏ, chi phí trên mỗi chai có thể không đáng so với giá trị nhận diện thu được. Trong trường hợp đó, lựa chọn hợp lý là dùng chai thương hiệu sẵn và đầu tư phần nhận diện vào khạn lót, khay hoặc thẻ thông tin trong phòng.
Tóm lại
Quy định về nhãn không ưu tiên vật liệu, nó chỉ đòi thông tin đầy đủ và đọc được. Nhưng khi đặt cạnh yêu cầu giảm nhựa theo lộ trình tới 2030 và chi phí bao bì theo cơ chế EPR, màng co nhựa trên chai thủy tinh trở thành một lựa chọn khó biện hộ. Phần hồ sơ chất lượng đi kèm được liệt kê trong bài QCVN 6-1:2010/BYT, cách đánh giá nhà cung cấp trong bài thẩm định nhà cung cấp, và chuỗi công việc chuyển đổi trong bài lộ trình 90 ngày. Thực tế đã có đơn vị bị xử phạt vì để khách dùng đồ nhựa một lần trên vịnh Hạ Long, như Dân trí đưa tin, và Hạ Long đang siết rác thải nhựa theo ghi nhận của Tuổi Trẻ. Mô hình thu gom và tái chế chai thủy tinh cũng đã chạy thật tại Việt Nam.
Cần xem mẫu chai khắc, hoặc cần bản thuyết minh nhãn để bộ phận pháp chế đọc trước khi duyệt, hãy liên hệ hotline +84 906 150 392 hoặc email info@future-group.vn. Chúng tôi gửi mẫu thật để bạn tự kiểm sáu câu ở trên.